Polonya'da TürklerTürkiye-Polonya sosyal güvenlik anlaşması ve emeklilik primi
"Türkiye'de yıllarca prim ödedim, şimdi Polonya'da çalışıyorum — o yıllar emekliliğimde yanacak mı?"
Türkiye ile Polonya arasındaki sosyal güvenlik anlaşması 1 Haziran 2021'de ★ yürürlüğe girdi. Anlaşma, tek başına yetmeyen sigortalılık sürelerinin emeklilik hesabında iki ülke arasında birleştirilmesini ve geçici görevlendirmelerde çifte prim ödenmesinin önlenmesini sağlıyor.
Anlaşma ne zaman imzalandı, ne zaman yürürlüğe girdi?
Anlaşma 17 Ekim 2017'de ★ Varşova'da imzalandı, 7210 sayılı kanunla ★31 Ocak 2020'de Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Haziran 2021'de ★ yürürlüğe girdi. Uygulama esasları SGK'nın 2021/22 sayılı ★ genelgesinde (21 Haziran 2021) açıklanıyor.
Hangi konuları kapsıyor?
Yaşlılık, malullük, ölüm (dul/yetim aylığı), iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık, analık, işsizlik, aile yardımları sigortaları ile cenaze ödeneği.
Çifte prim ödemesi nasıl önleniyor?
İşvereni tarafından Türkiye'den Polonya'ya geçici olarak görevlendirilen (posted worker) bir çalışan için, işyerinin bağlı olduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü (SGİM) ya da sosyal güvenlik merkezi (SGM), çalışanın Türk mevzuatına tabi olduğunu gösteren belgeyi Türkçe ve Lehçe olarak iki nüsha düzenliyor. Bu belge Polonya'daki yetkili makama sunulduğunda, aynı iş için Polonya'da ayrıca prim kesilmiyor.
Sigortalılık süreleri nasıl birleştiriliyor?
Emeklilik hakkı için gereken süre tek ülkedeki çalışmanla yetmiyorsa, Türkiye'deki ve Polonya'daki sigortalılık süreleri birleştirilerek hesaba katılabiliyor — yani Polonya'daki kısa çalışma süren, Türkiye SGK kaydınla birlikte değerlendirilebiliyor.
Eşit muamele ilkesi ne anlama geliyor?
Polonya'da çalışan bir Türk vatandaşı, çalışma ve sosyal güvenlik hakları/yükümlülükleri açısından Polonyalı bir çalışanla aynı muameleye tabi — ve aynı ilke Türkiye'de çalışan Polonya vatandaşları için de geçerli.
İdari Anlaşma'nın 2. maddesine göre, anlaşmanın yürürlüğe girdiği dönemde başvuru formlarının hazırlık çalışması sürüyordu; PwC ve EY kaynaklarına göre bu formların o tarihte henüz tamamlanmadığı belirtiliyor. Güncel durumda hangi formun kullanıldığını, başvurunun bugün tam olarak nasıl işlediğini bu yazı için doğrulayamadık — kendi durumun için işyerinin bağlı olduğu SGİM/SGM'den güncel bilgi almanı öneririz. Bu konu, ZUS rehberimizden farklı — o yazı Polonya'daki güncel çalışma sürecini, bu yazı iki ülke arasındaki geçmiş prim/sigortalılık süresinin nasıl değerlendirildiğini anlatıyor.
Bu yazı hukuki/mali tavsiye değildir. Emeklilik hesaplaması kişiye özel ve karmaşık bir konu; kendi sigortalılık geçmişin için SGK'nın ilgili biriminden ya da bir sosyal güvenlik uzmanından yazılı bilgi almanı öneririz.
- dtybs.ticaret.gov.tr
- pwc.com.tr
- csgb.gov.tr — anlaşma metni (PDF)
- sgk.gov.tr — Polonya sayfası